U bent hier

De Ethische Codecommissie stelt zich voor

Op de website www.ethischecodevoormusea.nl vind je alle informatie over de Ethische Code voor Musea, de samenstelling van de Ethische Codecommissie, uitleg hoe een advies aan te vragen en een overzicht van de uitgebrachte adviezen. Om de Ethische Codecommissie beter te leren kennen, stellen we in deze rubriek telkens een ander commissielid voor. Deze maand: Evelien Campfens.


Evelien Campfens is sinds november 2019 lid van de Ethische Codecommissie. Ze is jurist en is verbonden aan de net opgerichte interdisciplinaire vakgroep Museums, Collections and Society van de Universiteit Leiden. Daarvoor was ze onder meer lange tijd secretaris van de Restitutiecommissie. Ze treedt daarnaast op als adviseur in restitutiekwesties en is lid van het Kuratorium van het Duitse instituut voor roofkunst (Deutsches Zentrum Kulturgutverluste).

Uit deze achtergrond blijkt al wel dat haar deelname aan de Ethische Codecommissie wordt gevoed door een fascinatie voor het snijvlak van erfgoed, recht en ethiek. Wat haar vooral aantrekt in het werk van de Ethische Codecommissie is de combinatie van praktijk en theorie: voor concrete vragen van musea zoekt de commissie oplossingen die zowel ethisch ‘juist’ zijn als praktisch uitvoerbaar.

Zij wijst erop dat de Ethische Code van ICOM al lang - sinds eind jaren ’80 - bestaat en een mooie reflectie is van internationale normen. De Code biedt handvatten voor allerlei ethische en juridische kwesties. Bepalingen uit de Code kunnen ook houvast geven als het gaat om zaken waarbij belanghebbenden uit verschillende landen betrokken zijn, zoals bij vragen rond de omgang met koloniale collecties. Daarvoor geven bijvoorbeeld artikel 2.3, over het belang van herkomstonderzoek, en artikel 6.2, over dialoog en samenwerking, nuttige kaders. Bij herkomstonderzoek werd voorheen vaak vooral gedacht aan de periode 1933-1945, maar de uitgangspunten in de Code zijn breder. Ook het onlangs verschenen rapport van de commissie-Gonçalves over de omgang met koloniale collecties onderstreept nogmaals het belang van herkomstonderzoek.

Duidelijk is dat er een ontwikkeling gaande is in het denken over deze materie. Ook uit de Code komt naar voren dat cultuurgoederen meer zijn dan zomaar bezittingen, en dat er dus meer belangen aan de orde zijn dan die van de eigenaar. Die kan een voorwerp niet zomaar vernietigen of meenemen naar het buitenland. Ook anderen voor wie een voorwerp een diepere betekenis heeft, bijvoorbeeld omdat het symbool staat voor diens culturele identiteit, kunnen belangen hebben waarmee rekening moet worden gehouden.

Het is duidelijk dat de discussies over roofkunst de volle aandacht van Evelien hebben – zowel koloniale roofkunst, Naziroofkunst als hedendaagse roofkunst. Evelien: “Dit thema raakt allerlei aspecten van de museale taken: hoe musea omgaan met hun collectie, welke verhalen ze vertellen, wat ze kunnen verwerven, en hoe om te gaan met claims. Musea kunnen op die manier een belangrijke bijdrage leveren aan discussies over ons verleden.”

Meer weten over de Ethische Code voor Musea en de commissie? Ga naar www.ethischecodevoormusea.nl. Dit interview is afgenomen door Jo’anne van Ooijen, secretaris van de Ethische Codecommissie.

Tags 
Nieuws
Dossiers 
Ethische code

Reacties