U bent hier

Conferentie Betwiste woorden in collecties

28
jun
donderdag 28 juni 2018 - 13:00 tot 17:00 | Koninklijk Instituut voor de Tropen
Toevoegen aan persoonlijke kalender

De vraag of bepaalde woorden niet meer van deze tijd zijn is onderwerp van actueel maatschappelijk debat. ‘Ingrijpen’ in taal is voor sommigen een onderdeel van de strijd tegen discriminatie, voor anderen een logisch gevolg van veranderingen in de samenleving en weer anderen vinden het een overgevoeligheid, een belachelijk sentiment of zien het als een poging de geschiedenis te herschrijven.

Ook musea worstelen met het gebruik van bepaalde terminologie. Hoe gaan we om met onze collectieregistratie en museum teksten? Welke woorden gebruiken we wel en welke niet? En in welke context? Daarover gaan we graag met u in gesprek middels een gevarieerd programma met verdiepende workshops. De conferentie wordt gemodereerd door Mitchell Esajas.

WORKSHOPAANBOD

1. Erkennen, herkennen: nut en noodzaak van onderzoek naar taalgebruik in je eigen collectieregistratie
In de workshop wordt ingegaan op het hoe en waarom van een dergelijk onderzoek aan de hand van resultaten van het lopende onderzoek naar de collectie van de RCE. Is een degelijk onderzoek voor andere collectiebeheerders ook relevant?

2. Beschrijven en Presenteren van collecties, aan de slag met het Rijksmuseum!
Leden van de werkgroep Terminologie vertellen over de aanpak van het Rijksmuseum. Na een korte uitleg van de algemene werkwijze per term, met aandacht voor de verwerking in Adlib en het waarborgen van de doorzoekbaarheid, wordt met de deelnemers gekeken naar voorbeelden in de collectie van het Rijksmuseum met het woord ‘indiaan’ in de titel of beschrijving. Met de deelnemers worden vervolgens de ingebrachte voorbeelden uit hun eigen collectie besproken. Tot slot gaan we nieuwe tekstbordjes schrijven voor een aantal objecten van het Rijksmuseum.

3. Archiveren en presenteren: herschrijf ik de geschiedenis wanneer ik terminologie aanpas?
Slaaf, slavenhandel en slavenschip zijn woorden die veel voorkomen in archiefstukken. Het Zeeuws Archief beheert een van de grootste archieven op het gebied van de Nederlandse trans-Atlantische slavenhandel, het archief van de Middelburgse Commercie Compagnie, en we zien het als onze verantwoordelijkheid om dit erfgoed toegankelijk te maken voor onderzoekers en het algemene publiek. Maar hoe doen wij dit als de opvattingen over de gevoeligheid van woorden almaar veranderen? Archieven zijn niet de enige instituten waar deze kwesties spelen. In deze workshop willen wij verkennen hoe wij om zouden kunnen gaan met de spanning tussen het erkennen van deze geschiedenissen en tegelijkertijd het respectvol presenteren ervan in het heden?

4. Ethiek, Woorden en Collectie
In museumdepots liggen collecties (bijvoorbeeld fysische antropologische collecties en andere menselijke resten) die in het verleden bewust over de hele wereld verzameld zijn, maar waarvan we ons tegenwoordig afvragen hoe ethisch hun aanwezigheid is. Een belangrijke vraag voor musea is: hoe gaan wij vandaag de dag op een respectvolle en ethische manier om met menselijke resten? Dit betreft of en hoe ze bewaard of afgestoten worden, maar heeft ook betrekking op presentatie en taalgebruik. Verschillende musea met dergelijke collecties, die echter verzameld zijn binnen verschillende wetenschappelijke tradities, gaan er op een verschilde manier mee om. Ook in het taalgebruik. We bespreken of er wetenschappelijke, ethische normen bestaan die beïnvloeden hoe wij over zulke collectie spreken. Zo niet, kunnen wij die ontwikkelen en hoe zouden die ons kunnen helpen om een nieuwe terminologie te creëren? Dat leidt ook tot de bredere vraag: in hoeverre impliceert een nieuwe terminologie altijd ook vernieuwing van een (museale) praktijk?

5. Woorden doen er toe: politiek correct of inclusief?
In antwoord op veranderingen in de samenleving proberen musea en andere culturele instellingen al heel lang diverser en inclusief te zijn. Nadenken over woordgebruik is belangrijk, en sluit aan bij deze behoefte. Binnen het maatschappelijke debat over de koloniale erfenissen in het heden nemen musea soms een leidende rol, maar zijn juist ook vaak het onderwerp van discussie. Een vaak voorkomende kritiek op musea die aangeven hun taalgebruik te willen aanpassen is bijvoorbeeld dat zij ‘politiek correct’ bezig zouden zijn. Maar is dit zo? In deze workshop nodigen we verschillende mensen uit om over (de spanning tussen) het belang van woorden, de behoefte aan inclusiviteit en het huidige maatschappelijke debat te spreken.

PROGRAMMA
13.00    Registratie

13.15    Welkomstwoord door Stijn Schoonderwoerd, directeur Tropenmuseum, Afrika
            Museum, Museum Volkenkunde en Wereldmuseum     
 
13.30    Keynote: ‘Words Matter’ door Wayne Modest, hoofd van het Research Center for
            Material Culture

14.00    4 pitches, elk max. 8 minuten:
            - Erkennen en herkennen (Simone Vermaat, RCE)
            - Beschrijven en presenteren van collecties (Eveline Sint Nicolaas, Rijksmuseum)
            - Archiveren en presenteren (Roosanne Goudbeek, Zeeuws Archief)
            - Woorden doen er toe (Susan Legêne, Vrije Universiteit)

14.35    Paneldiscussie

15.05    Pauze, splitsen in workshopgroepen

15.30    Workshops
           
16.45    Plenaire terugblik met Simone Zeefuik

17.00    Afsluiting en borrel

WANNEER
Donderdag 28 juni 2018, 13.00-17.00 uur

WAAR
Koninklijk Instituut voor de Tropen, Mauritskade 63 in Amsterdam

AANMELDEN
U kunt zich online aanmelden. Uw keus voor de workshop kunt u aangeven bij aanvang van de conferentie.

ORGANISATIE
Ministerie van OCW
Museumvereniging
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Rijksmuseum Amsterdam
Tropenmuseum, Afrika Museum, Museum Volkenkunde, Wereldmuseum

Tags 
Agenda

Reacties